- Koji su najvažniji parametri u laboratorijskim nalazima?
Laboratorijski nalazi su jedna od prvih dijagnostičkih metoda prilikom pregleda pacijenta teuspostavljanja dijagnoze. Najvažnije parametre u laboratorijskim nalazima je teško odrediti
generalno, sve zavisi od simptoma pacijenta. Redovno se rade nalazi krvne slike, hemoglobin, diferencijalne krvne slike, te iz biohemije mogu izdvojiti kreatinin, ureu i glukozu. Ne moguizostaviti ni jetrene enzime, koji su također izuzetno važni za praćenje stanja pacijenta. Unekimakutnim stanjima opet, najvažniji su nam upalni parametri. - Koji su to upalni parametri?
Najvažniji upalni parametar je CRP, što je skraćenica za C-reaktivni protein. To je protein akutnefaze koji se stvara u jetri kao odgovor organizma na upalu, infekciju ili oštećenje tkiva. PovišenCRP nam govori da u organizmu postoji neko upalno žarište, ali sam po sebi ne govori gdjejetačno problem. Povišen je i kod virusnih i kod bakterijskih upala. Znatno povišene vrijednosti
nam uglavnom govore u prilog bakterijske infekcije. Osim CRP prati se fibrinogen, sedimentacija eritrocita i prokalcitonin. - Zašto je važan hemoglobin?
Hemoglobin je protein u crvenim krvnim zrncima koji prenosi kisik iz pluća do tkiva i dio ugljendioksida nazad prema plućima. U nalazima krvne slike se koristi za procjenu anemije te stanjakrvi. Orijentacione vrijednosti za žene su 120 do 160 g/l, a za muškarce oko 130 do 170 g/l. Snižen hemoglobin je obično u anemiji (razlozi mogu biti gubitak krvi, manjak željeza, nedostatakvitamina B12 te hronična bolest). Povišen hemoglobin zna biti kod dehidracije, pušenja teživotana visokoj nadmorskoj visini. Obično ga posmatramo zajedno sa ostatkom krvne slike. - Koji su parametri važni za ispitivanje bubrežne funkcije?
Za ispitivanje bubrežne funkcije najvažniji su nam urea i kreatinin. Kreatinin je osnovni
pokazaatelj filtracione funkcije bubrega. Urea je otpadni produkt metabolizma proteina, čestojepovišena kod slabije funkcije bubrega, ali i kod dehidracije te krvarenja. Osimova dva parametra,
imamo i eGFR koji predstavlja procijenjenu glomerularnu fiktraciju tj. Izračunatu vrijednost kojapokazuje koliko bubrezi filtriraju krv. Osim ovih parametara iz krvi, često se uz nalaz krvi radi i
nalaz urina pomoću kojeg se procjenjuje bubrežna funkcija kao i upalni procesi na samimbubrezima i mokraćnom sistemu. - Koji su parametri važni za ispitivanje jetrene funkcije?
Za ispitivanje jetrene funkcije najvažniji parametri su: AST, ALT, GGT, ALP te bilirubin. AST jeenzim koji raste kod oštećenja jetrenih ćelija, i nije potpuno specifičan za jetru. ALT je osjetljiviji
pokazatelj oštećenja jetre. GGT raste kod bolesti žučnih puteva te konzumiranja alkohola, ALPpovišen također kod problema sa žučnim putevima. Bilirubin je žuti pigment koji nastaje
razgradnjom iz starih crvenih krvnih zrnaca. Vrste bilirubina su direktni i indirektni. Povišeni suujetrenim oboljenjima. - Zašto se glukoza mjeri na tašte? Šta je HbA1c?
Glukoza se mjeri na tašte da bi se eliminisao uticaj hrane te osigurala bazalna vrijednost. Nakonjela razina glukoze raste fiziološki pa rezultati nisu uporedivi. HbA1c se još naziva i tromjesečni šećer. On nam pokazuje prosjek glukoze u zadnja dva dotri
mjeseca i jedan je od glavnih parametara u dijagnostikovanju šećerne bolesti, kao i praćenjudjelovanja terapije kod dugogodišnjih dijabetičara. - Šta obuhvata lipidogram I koja je njegova klinička važnost?
Lipidogram obuhvata ukupni holesterol, LDL, HDL i trigliceride. Koristi se za procjenu rizika odkardiovaskularnih bolesti, te za praćenje terapije kod pacijenata koji imaju visoke razine
masnoće u krvi. LDL holesterol se još naziva i “lošim” holesterolom jer se taloži u krvnimsudovima te doprinosi nastanku ateroskleroze, dok je HDL poznat kao “dobri” jer ima
protektivnu ulogu, uklanja višak holesterola iz krvi te na taj način štiti krvne sudove. Trigliceridi
su oblik masti u krvi koji služi kao izvor energije, a povišene vrijednosti povećavaju KVS (kardiovaskularni) rizik. - Da li odstupanje jednog parametra uvijek znači bolest?
Odstupanje jednog ili više parametara ne znači uvijek bolest. Laboratorijske nalaze treba uvijektumačiti u kontekstu kliničke slike, ostalih parametara u nalazu te stanja samog pacijenta. Postoje fiziološka odstupanja koja mogu pokazati lažno povišene ili snižene vrijednosti kaoštojestres, fizička aktivnost, dehidracija te neki lijekovi. Laboratorijski nalazi su samo pomoćno sredstvo koje usmjerava dijagnostiku, ali u medicini jenajvažnije liječiti pacijenta i gledati cjelokupnu kliničku sliku, a ne izolovana istupanja u nalazima